ĐÂU CÒN MIỀN THẢO NGUYÊN YÊN BÌNH

Bài đăng ngày 02/06/2011 trên Nhà Kinh tế (The Economist)

Người dịch: Nguyễn Quang Khải

Tình hình hỗn loạn ở Nội Mông khiến việc điều hành đất nước Trung Quốc ngày một khó khăn hơn.

“Đây là thời điểm các xung đột xã hội ở nước ta ngày một lộ rõ,” đó là kết luận của Bộ Chính trị Trung Quốc tại cuộc họp ngày 30/05 vừa qua. Khi những nhân vật chóp bu này đang nhóm họp thì lực lượng an ninh tại Nội Mông, khu tự trị phía bắc Bắc Kinh đang dập tắt các cuộc bạo động lớn nhất trong nhiều thập niên qua tại khu vực này. Trong khi đó, nhiều người sử dụng internet ở Trung Quốc đã đưa ra những lời lẽ cảm thương cho người đàn ông đã đánh bom các mục tiêu của chính phủ ở miền Nam nước này, khiến ba người chết trong đó có chính thủ phạm. Bộ Chính trị đã nhấn mạnh rằng “nhiệm vụ quản lí xã hội” ở Trung Quốc ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Nội Mông lâu nay vẫn được xem là một trong những vùng dân tộc thiểu số hiền lành nhất ở Trung Quốc. Ngay cả sau khi các cuộc biểu tình và bạo động nổ ra ở cao nguyên Tây Tạng năm 2008 và các cuộc xung đột sắc tộc đẫm máu ở Urumqi, thủ phủ của Khu tự trị Tân Cương năm sau đó, Nội Mông vẫn yên bình. Người Mông Cổ sống ở tỉnh này còn đông hơn cả vùng biên giới với nước Mông Cổ. Nhưng ngay cả vậy thì dân số Mông Cổ ở đây vẫn chưa chiếm đến 1/5 tổng số dân 24 triệu người của Nội Mông, mà chủ yếu là người Hán. Không giống như người Tạng hay người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, nhiều người Mông Cổ chẳng biết gì mấy về ngôn ngữ tổ tiên mình.

Vì thế, những nhà lãnh đạo Trung Quốc hẳn là đã rất bất ngờ khi các cuộc biểu tình nổ ra ở một số huyện thị ở Nội Mông trong những ngày cuối tháng Năm. chẳng phải vì cuộc bạo động ở Tây Tạng khiến cho tình hình hỗn loạn gia tăng nhanh chóng. Ngày 10/05 một tài xế xe tải người Hán đã giết một người chăn gia súc người Mông Cổ và vụ việc này đã châm ngòi  cho các cuộc nổi dậy. Người Mông Cổ bị giết là một trong số những người chăn gia súc đã cố ngăn cản các xe tải khỏi giày xéo lên thảo nguyên của họ để khai thác than. Bốn ngày sau đó, một người Mông Cổ khác cũng bị giết trong một cuộc chạm trán tương tự.

Các cuộc biểu tình lần này không có bạo lực sắc tộc theo kiểu ở Urumqi khiến gần 200 người chết hay vụ ở Lhasa khi người Tạng đốt phá các cơ sở kinh doanh của người Hán. Tuy nhiên, vai trò lớn lao của sinh viên cũng khiến chính quyền phải lo ngại (chính sinh viên đã dẫn đầu các cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An môn năm 1989). Năm nay, chính quyền đã lo sợ rằng thanh niên Trung Quốc với sự giúp sức của internet có thể được gợi hứng từ thế giới A Rập nhằm khơi dậy một “cuộc cách mạng hoa nhài” ở Trung Quốc. Trong một chiến dịch an ninh lớn rộng khắp các huyện thị của Nội Mông và thành phố thủ phủ Hô Hòa Hạo Đặc (Hohhot), cảnh sát đã bắt giữ sinh viên trong khuôn viên trường đại học.

Mặc dầu vậy, ngày 30/05 vẫn có khoảng 150 người xuống đường biểu tình ở Hohhot, giương khẩu hiệu bằng tiếng Mông Cổ. Sina Weibo, một dịch vụ blog phổ biến ở Trung Quốc đã cho cụm từ “Nội Mông” và “hoa nhài” vào danh sách cấm tìm kiếm.

Cái tên Tiền Minh Kỳ vẫn chưa nằm trong danh sách đen, nhưng cũng chẳng lâu nữa sẽ bị cấm. Sau khi Tiền Minh Kỳ cho nổ ba quả bom vào ngày 26/05 tại Phủ Châu, tỉnh Giang Tây, nhiều blogger đã nhiệt tình ủng hộ ông này. Bằng một tài khoản trên Sina Weibo, Tiền Minh Kỳ đã kêu ca rất nhiều về việc chính quyền đối xử bất công với ông ta khi nhà của ông này bị đập phá để lấy đất làm đường. Bom tự chế của ông này nhằm vào văn phòng viện kiểm sát, trụ sở chính quyền thành phố và cục thực phẩm và dược phẩm.

Phàn ứng của chính phủ với bạo loạn không phải lúc nào cũng cứng rắn. Mặc dù chính quyền đã huy động một lượng lớn cảnh sát và quân đột đồng thời cách ly nhà báo và cắt mạng internet nhưng lần này họ cũng đã thể hiện sự nhạy cảm với quan tâm của những người biểu tình, phần nào nhiều hơn những gì họ đã làm ở Tây Tạng và Tân Cương. Bí thư Đảng ủy khu tự trị này, ông Hồ Xuân Hoa đã gặp gỡ sinh viên và giảng viên ở Hohhot và hứa hẹn đem lại công lý cho những người chăn gia súc đã khuất. (Mặc dù lãnh đạo các cuộc biểu tình không nên trông đợi vào sự khoan nhượng của chính quyền.) Đến nay, chính phủ tuyên bố rằng sẽ xem xét tổng thể ngành công nghiệp than vì lợi ích của dân địa phương.

Mặc dù năm nay lực lượng an ninh đã đẩy mạnh tấn công vào những người chỉ trích chính phủ và bắt bớ nhiều người nhưng những dấu hiệu bất đồng ngày càng gia tăng trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc về đường hướng phát triển ổn định dài hạn. Loạt các bài bình luận gần đây trên tờ Nhân Dân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc có một giọng điệu công tâm đến đác ngạc nhiên. Ngày 26/05, một bài viết đã nói rằng cách duy nhất để đảm bảo ổn định là “bảo vệ các quyền”. Tuy nhiên, nếu có ai trong Bộ Chính trị tin như thế, thì họ cũng sẽ chẳng nói ra.

One thought on “ĐÂU CÒN MIỀN THẢO NGUYÊN YÊN BÌNH

Để lại lời bình

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s